అధిక రక్తపోటును "సైలెంట్ కిల్లర్" అని ఎందుకు అంటారంటే — చాలామందిలో ఎలాంటి లక్షణాలూ కనిపించవు. కానీ ఈలోగా అది గుండె, మెదడు, కిడ్నీలు, కళ్లను నిశ్శబ్దంగా దెబ్బతీస్తూ ఉంటుంది. అందుకే క్రమం తప్పకుండా బీపీ చెక్ చేయించుకోవడమే దీన్ని ముందుగా గుర్తించే ఏకైక మార్గం.
బీపీ రీడింగ్ అర్థం ఏమిటి?
బీపీని రెండు సంఖ్యలతో కొలుస్తారు — ఉదాహరణకు 120/80 mmHg. పైన ఉన్నది సిస్టోలిక్ (గుండె కొట్టుకున్నప్పుడు), కింద ఉన్నది డయాస్టోలిక్ (గుండె విశ్రాంతిలో ఉన్నప్పుడు).
- సాధారణం: 120/80 కంటే తక్కువ
- ఎలివేటెడ్ (జాగ్రత్త అవసరం): 120–129 / 80 కంటే తక్కువ
- స్టేజ్ 1 హైపర్టెన్షన్: 130–139 / 80–89
- స్టేజ్ 2 హైపర్టెన్షన్: 140/90 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ
- హైపర్టెన్సివ్ క్రైసిస్: 180/120 కంటే ఎక్కువ — వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి
ఒక్కసారి ఎక్కువ వచ్చినంత మాత్రాన బీపీ ఉన్నట్లు కాదు. వేర్వేరు రోజుల్లో కనీసం రెండు మూడు సార్లు కొలిచిన తర్వాతే వైద్యుడు నిర్ధారిస్తారు.
ప్రమాద కారకాలు
- అధిక ఉప్పు: రోజుకు 5 గ్రాములకు (సుమారు ఒక టీ స్పూన్) మించకూడదు. ఊరగాయలు, పాపడ్, ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్లో ఉప్పు చాలా ఎక్కువ
- అధిక బరువు, పొట్ట చుట్టుకొలత పెరగడం
- శారీరక శ్రమ లేకపోవడం
- మానసిక ఒత్తిడి, తగినంత నిద్ర లేకపోవడం
- ధూమపానం మరియు మద్యపానం
- కుటుంబ చరిత్ర
- వయసు — 40 దాటిన తర్వాత ప్రమాదం పెరుగుతుంది
- డయాబెటిస్, కిడ్నీ వ్యాధులు
నిర్లక్ష్యం చేస్తే వచ్చే సమస్యలు
- గుండె: గుండెపోటు, గుండె వైఫల్యం
- మెదడు: పక్షవాతం (స్ట్రోక్), మతిమరుపు
- కిడ్నీలు: కిడ్నీ వైఫల్యం — డయాలసిస్ అవసరం కావచ్చు
- కళ్లు: రెటీనా దెబ్బతిని చూపు మందగించడం
- రక్తనాళాలు గట్టిపడటం మరియు కాళ్లకు రక్త సరఫరా తగ్గడం
వెంటనే వైద్య సహాయం అవసరమయ్యే సంకేతాలు
- తీవ్రమైన తలనొప్పితో పాటు దృష్టి మసకబారడం
- ఛాతీ నొప్పి లేదా శ్వాస ఆడకపోవడం
- ఒక వైపు శరీరం బలహీనపడటం, మాట తడబడటం (స్ట్రోక్ సంకేతాలు)
- ముక్కు నుండి ఆగని రక్తస్రావం
- తీవ్రమైన ఆందోళనతో కూడిన గుండె దడ
ఇంట్లో బీపీ సరిగ్గా కొలిచే విధానం
- కొలిచే 30 నిమిషాల ముందు కాఫీ, టీ, ధూమపానం వద్దు
- 5 నిమిషాలు ప్రశాంతంగా కూర్చున్న తర్వాతే కొలవండి
- వెన్ను ఆనుకుని కూర్చోండి, పాదాలు నేలపై ఆనేలా ఉంచండి (కాళ్లు క్రాస్ చేయవద్దు)
- చేతిని గుండె స్థాయిలో టేబుల్పై ఉంచండి
- కొలిచేటప్పుడు మాట్లాడవద్దు
- రెండు సార్లు కొలిచి సగటు తీసుకోండి; రీడింగ్లను నోట్బుక్లో రాసుకోండి
జీవనశైలి ద్వారా నియంత్రణ
1. ఉప్పు తగ్గించండి: ఇది అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్పు. ఉప్పు తగ్గించడం ద్వారానే సిస్టోలిక్ బీపీ 5–6 పాయింట్లు తగ్గవచ్చు. వండిన తర్వాత పైన ఉప్పు వేసుకునే అలవాటు మానేయండి.
2. వ్యాయామం: వారానికి కనీసం 150 నిమిషాలు (రోజుకు 30 నిమిషాలు, వారంలో 5 రోజులు) చురుకైన నడక.
3. బరువు తగ్గించండి: ప్రతి కిలో బరువు తగ్గినా బీపీ సుమారు 1 పాయింట్ తగ్గుతుంది.
4. ఆహారం: పండ్లు, కూరగాయలు, తృణధాన్యాలు ఎక్కువగా. అరటిపండు, కొబ్బరి నీళ్లు వంటి పొటాషియం ఆహారం మేలు (కిడ్నీ సమస్య ఉంటే వైద్యుడిని అడగండి).
5. ధూమపానం మానేయండి మరియు మద్యపానం పరిమితం చేయండి.
6. ఒత్తిడి నిర్వహణ: ధ్యానం, ప్రాణాయామం, తగినంత నిద్ర (7–8 గంటలు).
మందుల గురించి ముఖ్య విషయాలు
- బీపీ నార్మల్కు వచ్చిందని మందులు ఆపవద్దు — మందుల వల్లే అది నార్మల్గా ఉంది. ఆపితే మళ్లీ పెరుగుతుంది
- ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి మాత్ర వేసుకోండి
- మాత్ర మర్చిపోతే గుర్తొచ్చిన వెంటనే వేసుకోండి; కానీ రెండు మాత్రలు ఒకేసారి వేసుకోవద్దు
- దుష్ప్రభావాలు అనిపిస్తే సొంతంగా ఆపకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించండి — మందు మార్చవచ్చు
- నొప్పి నివారణ మాత్రలు (painkillers) ఎక్కువ వాడటం బీపీని పెంచవచ్చు
అధిక రక్తపోటు జీవితాంతం నిర్వహించాల్సిన పరిస్థితి. కానీ సరైన జీవనశైలి మార్పులు మరియు క్రమం తప్పని మందులతో దీన్ని పూర్తిగా నియంత్రణలో ఉంచుకుని ఆరోగ్యకరమైన జీవితం గడపవచ్చు. 30 ఏళ్లు దాటిన ప్రతి ఒక్కరూ సంవత్సరానికి కనీసం ఒకసారి బీపీ చెక్ చేయించుకోవడం మంచిది.
గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. మీ ఆరోగ్య పరిస్థితికి తగిన చికిత్స కోసం వైద్యుడిని సంప్రదించండి. అపాయింట్మెంట్ కోసం MGR మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, గుంటూరు — ఫోన్: 9160639900.