భారతదేశాన్ని "ప్రపంచ డయాబెటిస్ రాజధాని" అని పిలుస్తారు — ఇది ఆందోళన కలిగించే వాస్తవం. మనలో చాలామందికి డయాబెటిస్ ఉన్నా అది తెలియకుండానే ఉంటుంది. మంచి విషయం ఏమిటంటే, సరైన నిర్వహణతో డయాబెటిస్ ఉన్నవారు కూడా పూర్తిగా ఆరోగ్యకరమైన, సాధారణ జీవితం గడపవచ్చు.
డయాబెటిస్ అంటే ఏమిటి?
మనం తినే ఆహారం గ్లూకోజ్గా మారి రక్తంలో కలుస్తుంది. దీన్ని కణాల్లోకి చేర్చడానికి క్లోమ గ్రంధి (pancreas) ఇన్సులిన్ అనే హార్మోన్ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇన్సులిన్ సరిపడా ఉత్పత్తి కానప్పుడు, లేదా శరీరం దాన్ని సరిగ్గా వాడుకోలేనప్పుడు రక్తంలో చక్కెర పేరుకుపోతుంది.
- టైప్-1: శరీరం ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి చేయలేకపోవడం. సాధారణంగా చిన్న వయసులో మొదలవుతుంది. ఇన్సులిన్ ఇంజెక్షన్లు తప్పనిసరి
- టైప్-2: 90% కేసులు ఇవే. శరీరం ఇన్సులిన్ను సరిగ్గా వాడుకోలేకపోవడం. జీవనశైలితో బలంగా ముడిపడి ఉంటుంది
- గర్భధారణ డయాబెటిస్: గర్భధారణ సమయంలో వచ్చేది. ప్రసవం తర్వాత తగ్గినా, భవిష్యత్తులో టైప్-2 వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువ
లక్షణాలు
- అధిక దాహం మరియు నోరు ఎండిపోవడం
- తరచూ మూత్ర విసర్జన — ముఖ్యంగా రాత్రిపూట
- విపరీతమైన ఆకలి
- కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం
- నిరంతర అలసట
- చూపు మసకబారడం
- గాయాలు ఆలస్యంగా మానడం
- చేతులు, కాళ్లలో తిమ్మిరి లేదా మంట
- తరచూ ఇన్ఫెక్షన్లు — ముఖ్యంగా చర్మం, మూత్ర నాళం
ముఖ్య గమనిక: టైప్-2 డయాబెటిస్ ఉన్న చాలామందిలో ప్రారంభంలో ఎలాంటి లక్షణాలూ కనిపించవు. అందుకే 30 ఏళ్లు దాటిన వారు, కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా పరీక్ష చేయించుకోవాలి.
ఎవరికి ప్రమాదం ఎక్కువ?
- కుటుంబంలో డయాబెటిస్ ఉన్నవారు
- అధిక బరువు, ముఖ్యంగా పొట్ట చుట్టూ కొవ్వు
- శారీరక శ్రమ లేని జీవనశైలి
- అధిక రక్తపోటు లేదా కొలెస్ట్రాల్ ఉన్నవారు
- గర్భధారణ డయాబెటిస్ చరిత్ర ఉన్న మహిళలు
- PCOS ఉన్న మహిళలు
- 45 ఏళ్లు దాటిన వారు
నిర్ధారణ పరీక్షలు
- FBS (ఖాళీ కడుపు): 100 కంటే తక్కువ సాధారణం | 100–125 ప్రీ-డయాబెటిస్ | 126+ డయాబెటిస్
- PPBS (భోజనం 2 గంటల తర్వాత): 140 కంటే తక్కువ సాధారణం | 140–199 ప్రీ-డయాబెటిస్ | 200+ డయాబెటిస్
- HbA1c: గత 3 నెలల సగటు చక్కెర స్థాయి. 5.7% కంటే తక్కువ సాధారణం | 5.7–6.4% ప్రీ-డయాబెటిస్ | 6.5%+ డయాబెటిస్
ప్రీ-డయాబెటిస్ ఒక అవకాశం: ఈ దశలో గుర్తించి జీవనశైలి మార్చుకుంటే డయాబెటిస్ను పూర్తిగా నివారించవచ్చు లేదా చాలా సంవత్సరాలు వాయిదా వేయవచ్చు.
ఆహార నియంత్రణ — ఆచరణాత్మక సూచనలు
- అన్నం పరిమాణం తగ్గించండి: పూర్తిగా మానేయనవసరం లేదు. పరిమాణం తగ్గించి, దానితో పాటు కూరగాయలు, పప్పు ఎక్కువ తీసుకోండి
- తినే క్రమం మార్చండి: ముందు సలాడ్/కూరగాయలు → తర్వాత పప్పు/ప్రొటీన్ → చివరగా అన్నం. ఇది భోజనం తర్వాత షుగర్ పెరుగుదలను తగ్గిస్తుంది
- తృణధాన్యాలు: తెల్ల బియ్యం బదులు దంపుడు బియ్యం, జొన్న, రాగి, సజ్జలు
- పండ్లు: జ్యూస్ కాకుండా పండును పూర్తిగా తినండి (పీచు పదార్థం ముఖ్యం). జామ, బొప్పాయి, ఆపిల్ మంచివి
- నివారించాల్సినవి: చక్కెర పానీయాలు, స్వీట్లు, బేకరీ పదార్థాలు, ప్యాక్డ్ జ్యూస్లు
- భోజన సమయాలు: ఎక్కువసేపు ఖాళీ కడుపుతో ఉండవద్దు — 3–4 గంటలకోసారి తక్కువ పరిమాణంలో తినండి
వ్యాయామం
రోజుకు కనీసం 30 నిమిషాలు, వారానికి 5 రోజులు చురుకైన నడక. భోజనం చేసిన 30 నిమిషాల తర్వాత 10–15 నిమిషాలు నడవడం భోజనానంతర షుగర్ను గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది. వారానికి రెండుసార్లు కండరాల బలం పెంచే వ్యాయామాలు కూడా మేలు.
దీర్ఘకాలిక సమస్యల నివారణ
నియంత్రణలో లేని షుగర్ శరీరంలోని చిన్న రక్తనాళాలను దెబ్బతీస్తుంది. క్రమం తప్పకుండా ఈ పరీక్షలు చేయించుకోవాలి:
- కళ్లు: సంవత్సరానికి ఒకసారి రెటీనా పరీక్ష — డయాబెటిక్ రెటినోపతి ముందుగా గుర్తిస్తే చూపు కాపాడుకోవచ్చు
- కిడ్నీలు: సంవత్సరానికి ఒకసారి మూత్రంలో ప్రొటీన్ మరియు క్రియాటినిన్ పరీక్ష
- పాదాలు: ప్రతిరోజూ మీరే పరీక్షించుకోండి — గాయాలు, పగుళ్లు, రంగు మార్పు. చెప్పులు లేకుండా నడవవద్దు
- గుండె: బీపీ, కొలెస్ట్రాల్ క్రమం తప్పకుండా చెక్ చేయించుకోండి
- HbA1c: ప్రతి 3 నెలలకోసారి
హైపోగ్లైసీమియా (షుగర్ ఒక్కసారిగా తగ్గడం)
మందులు వాడుతున్నవారిలో ఇది రావచ్చు. లక్షణాలు: వణుకు, చెమటలు, గుండె దడ, తల తిరగడం, గందరగోళం. వెంటనే 3–4 చెంచాల చక్కెర లేదా గ్లూకోజ్, లేదా ఒక గ్లాసు జ్యూస్ తీసుకోవాలి. 15 నిమిషాల తర్వాతా మెరుగుపడకపోతే ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి. డయాబెటిస్ ఉన్నవారు ఎప్పుడూ వెంట కొంచెం చక్కెర ఉంచుకోవడం మంచిది.
ముఖ్య సూచనలు
- షుగర్ నార్మల్గా ఉందని మందులు సొంతంగా ఆపవద్దు
- జ్వరం లేదా ఇతర అనారోగ్యం ఉన్నప్పుడు షుగర్ ఎక్కువగా మారవచ్చు — తరచూ చెక్ చేసుకోండి
- ధూమపానం డయాబెటిస్ సమస్యలను రెట్టింపు చేస్తుంది
- ఇంట్లో గ్లూకోమీటర్ ఉంచుకుని రీడింగ్లను నోట్ చేసుకోవడం చికిత్సకు ఎంతో సహాయపడుతుంది
డయాబెటిస్ అనేది శిక్ష కాదు — ఇది జీవనశైలిని మెరుగుపరచుకోవడానికి ఒక సూచన. క్రమశిక్షణతో కూడిన ఆహారం, వ్యాయామం మరియు వైద్య పర్యవేక్షణతో డయాబెటిస్ ఉన్నవారు కూడా దీర్ఘకాలం ఆరోగ్యంగా జీవించవచ్చు.
గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. మీ ఆరోగ్య పరిస్థితికి తగిన చికిత్స కోసం వైద్యుడిని సంప్రదించండి. అపాయింట్మెంట్ కోసం MGR మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, గుంటూరు — ఫోన్: 9160639900.