మెడ ముందు భాగంలో సీతాకోకచిలుక ఆకారంలో ఉండే థైరాయిడ్ గ్రంధి, శరీర జీవక్రియను (metabolism) నియంత్రించే హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇవి గుండె వేగం, శరీర ఉష్ణోగ్రత, జీర్ణక్రియ, బరువు, మానసిక స్థితి — దాదాపు ప్రతి అవయవంపై ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే థైరాయిడ్ లోపం వచ్చినప్పుడు లక్షణాలు చాలా విస్తృతంగా ఉంటాయి.
హైపోథైరాయిడిజం (హార్మోన్ తక్కువ ఉత్పత్తి)
ఇది భారతదేశంలో అత్యంత సాధారణమైన థైరాయిడ్ సమస్య. శరీర జీవక్రియ నెమ్మదిస్తుంది.
- విపరీతమైన అలసట, నిద్రమత్తు
- తినకపోయినా బరువు పెరగడం
- చలిని తట్టుకోలేకపోవడం
- చర్మం పొడిబారడం, జుట్టు రాలడం, గోళ్లు పెళుసుగా మారడం
- మలబద్ధకం
- ముఖం, కాళ్లలో వాపు
- మతిమరుపు, ఏకాగ్రత లోపం, డిప్రెషన్
- మహిళల్లో నెలసరి ఎక్కువ రోజులు లేదా అధిక రక్తస్రావం
హైపర్ థైరాయిడిజం (హార్మోన్ అధిక ఉత్పత్తి)
జీవక్రియ అసాధారణంగా వేగవంతమవుతుంది.
- బాగా తింటున్నా బరువు తగ్గడం
- గుండె దడ, వేగవంతమైన హృదయ స్పందన
- అధికంగా చెమట పట్టడం, వేడిని తట్టుకోలేకపోవడం
- చేతులు వణకడం
- ఆందోళన, చిరాకు, నిద్రలేమి
- తరచూ విరేచనాలు
- కళ్లు ఉబ్బినట్లు కనిపించడం (గ్రేవ్స్ వ్యాధిలో)
ఎవరికి ప్రమాదం ఎక్కువ?
- మహిళలు — పురుషుల కంటే 8 రెట్లు ఎక్కువ ప్రమాదం
- కుటుంబంలో థైరాయిడ్ చరిత్ర ఉన్నవారు
- గర్భధారణ తర్వాత మరియు మెనోపాజ్ సమయంలో
- ఇతర ఆటో-ఇమ్యూన్ వ్యాధులు (టైప్-1 డయాబెటిస్) ఉన్నవారు
- మెడ ప్రాంతంలో రేడియేషన్ చికిత్స తీసుకున్నవారు
గర్భధారణ సమయంలో థైరాయిడ్ — ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం
ఇది చాలా ముఖ్యమైన అంశం. గర్భధారణ సమయంలో నియంత్రణలో లేని హైపోథైరాయిడిజం వల్ల గర్భస్రావం, ముందస్తు ప్రసవం, శిశువు మెదడు ఎదుగుదలపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే గర్భం ధరించాలనుకునే ప్రతి మహిళా థైరాయిడ్ పరీక్ష చేయించుకోవడం మంచిది. ఇప్పటికే థైరాయిడ్ మందులు వాడుతున్నవారు గర్భం నిర్ధారణ కాగానే వెంటనే వైద్యుడిని కలవాలి — డోసు మార్చాల్సి రావచ్చు.
పరీక్షలు
సాధారణ రక్త పరీక్ష ద్వారానే థైరాయిడ్ స్థితిని తెలుసుకోవచ్చు:
- TSH: ప్రధాన స్క్రీనింగ్ పరీక్ష. ఇది ఎక్కువగా ఉంటే హైపోథైరాయిడిజం, తక్కువగా ఉంటే హైపర్ థైరాయిడిజం
- Free T3, Free T4: హార్మోన్ల వాస్తవ స్థాయిని చూపుతాయి
- Anti-TPO antibodies: ఆటో-ఇమ్యూన్ కారణాన్ని (హషిమోటో థైరాయిడైటిస్) నిర్ధారించడానికి
- అల్ట్రాసౌండ్: గ్రంధిలో గడ్డలు (nodules) ఉన్నట్లు అనుమానిస్తే
పరీక్షకు ముందు ఖాళీ కడుపుతో వెళ్లడం, థైరాయిడ్ మాత్ర వేసుకోకుండా రక్తం ఇవ్వడం మంచిది.
చికిత్స మరియు నిర్వహణ
హైపోథైరాయిడిజం: లెవోథైరాక్సిన్ అనే హార్మోన్ మాత్రతో సులభంగా నియంత్రించవచ్చు. దీన్ని ఉదయం ఖాళీ కడుపుతో, మాత్ర వేసుకున్న తర్వాత కనీసం 30–45 నిమిషాలు ఏమీ తినకుండా తీసుకోవాలి. కాల్షియం, ఐరన్ మాత్రలను 4 గంటల వ్యవధి తర్వాతే వాడాలి.
హైపర్ థైరాయిడిజం: యాంటీ-థైరాయిడ్ మందులు, రేడియో అయోడిన్ చికిత్స లేదా కొన్ని సందర్భాల్లో శస్త్రచికిత్స అవసరమవుతుంది.
ముఖ్యమైన సూచనలు
- లక్షణాలు తగ్గగానే సొంతంగా మాత్రలు ఆపవద్దు — ఇది చాలామంది చేసే పొరపాటు
- వైద్యుడు సూచించిన ప్రకారం ప్రతి 6–12 నెలలకు TSH పరీక్ష చేయించుకోండి
- అయోడైజ్డ్ ఉప్పు వాడండి
- సమతుల్య ఆహారం, క్రమం తప్పని వ్యాయామం
- మాత్రల బ్రాండ్ మార్చినప్పుడు వైద్యుడికి తెలియజేయండి
థైరాయిడ్ సమస్య దీర్ఘకాలికమైనప్పటికీ, సరైన మందులు మరియు క్రమం తప్పని పర్యవేక్షణతో పూర్తిగా సాధారణ జీవితం గడపవచ్చు. పైన చెప్పిన లక్షణాలు మీలో కనిపిస్తుంటే ఒక సాధారణ రక్త పరీక్షతో స్పష్టత పొందడం మంచిది.
గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. మీ ఆరోగ్య పరిస్థితికి తగిన చికిత్స కోసం వైద్యుడిని సంప్రదించండి. అపాయింట్మెంట్ కోసం MGR మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, గుంటూరు — ఫోన్: 9160639900.